İstanbul Festivali Konseri ‘Hüsn ü Aşk’ – Galata Mevlevihanesi – 04.06.2013

 

KONSER  “HÜSN Ü AŞK”

İstanbul Müzik Festivali  /  Haziran 2013  /  Galata Mevlevihanesi

 

Konserde, tarihi kaynaklarda Kulekapı Mevlevîhanesi, halk arasında ise Galip Dede Dergâhı olarak bilinen bu yapının en canlı ve karakteristik dönemine odaklanan bir repertuar icra edilecektir.

Batılılaşma hareketine açık bir kültürel yapılanmanın görüldüğü bu dönemin, dîvan edebiyatının zirvedeki isimlerinden Şeyh Galib’in (Mehmed Es’ad Dede / 1213- 1799) 18. Yüzyıl sonlarında postnişin olduğu zamana rastladığı söylenilebilir. Dönemin Padişahı da, Osmanlı klasik müziğinin önemli bestekârlarından III. Selim’dir.

Konserin tamamı, Şeyh Galib’in güftelerinin çeşitli dönemlerde yaşamış farklı bestekârlar ve Sultan III. Selim tarafından bestelenmiş eserlerden oluşmaktadır.

Bu iki simge ismin ortak eseri ise Klasik Türk müziğinin en büyük ve ustalıklı beste biçimlerinden Kâr formunda olup; Güftesi Şeyh Galib’e, bestesi III. Selim’e ait olan bu eser  (Şevkutarab Kâr) konserin başlangıcında seslendirilecektir.

Konserde ayrıca, yaşadığı dönemde Galata Mevlevihanesi’ndeki müzik icralarına katıldığı ve ölünce, Mevlevihane bahçesindeki bir kitabeye adının yazıldığı bilgisi mevcut olan 18.yy’da İstanbul’da yaşamış olan Rum asıllı bestekârımız Petrâki’nin eserleri de seslendirilecektir.

 

Türk müziğinin başyapıtlarından olan ve nadir seslendirilen büyük formdaki eserlerinden Şevkutarab makamında bestelenmiş olan Kâr hakkında kısa bir açıklama:

Bu eser, Türk müziğinin klasik – büyük formlarından olan ve genellikle Farsça güftelere eserin muhtelif yerlerinde terennümler eklenmesiyle oluşturulan Kâr formuna yerinde bir örnek teşkil eder.

Büyük usullerden “Hafif”in 32/2’lik mertebesinde bestelenmiş olup, eserin içinde 14 zamanlı “Mevlevi Devr-i Revanı” ve 6 zamanlı “Yürük Semai” usullerine geçki yapılmıştır. Bu usullerin, Mevlevihanelerde icra edilen Ayin formunun temel usulleri olduğu hatırlanır ve eserin güfte ve beste sahibinin Mevlevi olduğu da gözönünde bulundurulursa, eserde Galata Mevlevihanesi’nin ruhunu yansıtan bir yapının varlığı hissedilir.

Eser, mevcut versiyonlar taranıp karşılaştırılarak, usul yapısında ve güfte dağılımında en estetik yazımı yansıtan notadan çalışılmış olup, altına Cüneyt Kosal tarafından,  “Suphi Ezgi nüshası esas alınarak Refik Fersan’ın tasnifleri ve el yazısı, diğer bir nüshadan istifade ile” yazıldığı notu eklenmiştir.

Aşağıdaki şemada Şevkutarab kârın yapısı kısaca açıklanmıştır;

1 usul “Hafif” : Terennüm A

2 usul “Hafif” : 1. ve 2. Mısralar

“ Der sipihr-i sîne-em dâğ-ı mahabbet kevkebet  / Lik-i an mehveş kûcâ bined ki rûziş bişebed ”

2 usul “Hafif” : Terennüm B

1 usul “Hafif” : 2. Mısra tekrarı           Lik-i an mehveş kûcâ bined ki rûziş bişebed ”

1 usul “Hafif” : Terennüm C

1 usul “Hafif” : 2. Mısra tekrarı           Lik-i an mehveş kûcâ bined ki rûziş bişebed ”

(Acemaşiran perdesinde 1. karar)

(Meyan başlangıcı – Buselik Makamına geçiş)

1 usul “Hafif” : Terennüm D

1 usul “Hafif” : 3. Mısra                        “ İltifat-ı aşk-ı dâred hüsn-i râ şirin-eda ”

1 usul “Hafif” : Terennüm E

(Buselik Makamının kararı olan Dügah perdesinde asma kalış)

8 usul “Devr-i Revan” : Terennüm a (2. çeşit Şevkutarab Makamı kararı)

1 usul “Devr-i Revan” : (Nişaburek çeşnisine geçiş)

8 usul “Devr-i Revan” : Terennüm b

4 usul “Yürük Semai” (dönüşlü) : 4. Mısra          “Zi suzidil eğer ahî güzer kûned çi şeved”

4 usul “Yürük Semai” (dönüşlü) : 5. Mısra          “Be nur-i arız-i mahi eser kûned çi şeved”

4 usul “Yürük Semai” (dönüşlü) : 6. Mısra          “Tegafül adet-i şirin leban büved lî kin”

4 usul “Yürük Semai” (dönüşlü) : 7. Mısra          “Eğer meh-i be gedayı nazar kûned çi şeved “

6 usul “Yürük Semai” : Terennüm c  (karar perdesinde bağlantı)

2 usul “Hafif” :  Terennüm C  (2. çeşit Şevkutarab Makamı kararı)

1 usul “Hafif” : 8. Mısra                                           “Girye-i Galib bera-yı hande-i zir-i lebed”

1 usul “Hafif” : Terennüm C

1 usul “Hafif” : 8. Mısra tekrarı                              “Girye-i Galib bera-yı hande-i zir-i lebed”

(Acemaşiran perdesinde tam karar).

  KONSER PROGRAMI     

1. Bölüm: İ.Ü. Osmanlı Dönemi Müziği Uygulama ve Araştırma Merkezi (OMAR) İcra Heyeti

   Şef: Gönül Paçacı

  ( Bu bölümde okunacak eserlerin güfteleri Şeyh Galib’e aittir )

  • Şevkutarab Kâr – Sultan III. Selim (1761-1808) –  Hafif / Devr-i revan / Yürük semai   “Der sipihr-i sinem dâğ-ı muhabbet kevkebet”
  • Gerdaniye Beste – Hacı Fâik Bey (1831-1891) – Zencir    “Gelince va’d-i visâle bahâneler söyler”
  • Muhayyer sünbüle Şarkı – Vardakosta Ahmed Ağa (1728-1794) – Devr-i revan    “Ey nihâl-i işve bir nevres-fidânımsın benim”  (Solo: Sami Dural)
  • Kürdilihicazkâr Ağır Semai – İsmail Fennî Bey (1855-1946) – Aksak semai    “O bâlâ-kad aceb serv-i hırâmânoldu gittikçe”
  • Kürdilihicazkâr Şarkı – Hacı Arif Bey (1831-1885) – Ağır aksak / Türk aksağı   “Geçti zahm-ı tir-i hicrin tâ dil-inâ-şâdıma”
  • Tahir buselik Şarkı – Arap Cemal Bey (1888-1938) – Ağır aksak     “ Fâriğ olmam eylesen yüz bin cefa sevdim seni” (Solo: Bora Uymaz)
  • Isfahan Şarkı – Saadeddin Kaynak (1895-1961) – Düyek / Devr-i revan    Fâriğ olmam eylesen yüz bin cefasevdim seni” (Solo: Merve Utandı Kalkan)
  • Uşşak Şarkı – Hacı Arif Bey (1831-1885) – Aksak   Meyhaneyi seyrettim uşşâka matâf olmuş”
  • Uşşak Şarkı – Rıfat Bey (1820-1888) – Sofyan    “Gün olur ey meh-i nâzım bu sabâhat da geçer”


2. Bölüm: Solistler

Leonidas Asteris

( Bu bölümde, yaşadığı dönemde Galata Mevlevihanesi’ndeki müzik icralarına katıldığı ve ölünce, Mevlevihane bahçesindeki bir kitabeye adının yazıldığı bilgisi mevcut olan İstanbullu Rum asıllı bestekârımız Petrâki’nin eserleri seslendirilecektir.)

  • Irak Beste – Petrâki-i Kebîr (Tiryaki) (?-1750?) – Çenber       Mest olup etmiş girîbânın küşâde tâ-be-nâf”
  • Dinî müzik örnekleri – Petrâki-i Kebîr (Tiryaki) 

Münip Utandı

( Bu bölümde okunacak eserlerin bestekârı Sultan III. Selim’dir. )

  • Suzidilârâ Beste – Hafif “Çîn-i giysûsuna zencîr-i teselsül dediler”
  • Suzidilârâ Yürük Semai – Yürük semai “Ab ü tâb ile bu şeb haneme cânângeliyor”
  • Muhayyer sünbüle Şarkı – Düyek “Ey gonca-i nâzik-terim”
  • Zâvil Yürük Semai – Yürük semai “Olmuş nişân-ı tir-i muhabbet civân iken” 

Ahmet Özhan

( Bu bölümde okunacak eserlerin güfteleri Şeyh Galib’e aittir. )

  • Segâh İlâhi – Dellalzâde İsmail Efendi (1797-1869) – Evsat              Sultân-ı resûl şâh-ı mümeccedsin efendim”
  • Acem Ağır Semai – Hacı Fâik Bey (1831-1891) – Aksak semai            “Efendimsin cihanda itibarım varsa sendendir”
  • Mahur Yürük Semai– İsmail Dede Efendi (1778-1846) – Yürük semai         “Yine zevrak-i derûnum kırılıp kenâre düştü”
  • Uşşak İlâhi – Lâedrî – Sofyan     “Tedbirini terkeyle takdir Hüdânındır”

 

SES SAN’ATKÂRLARI:

 

Nesrin KİBEN

Işık BİROL

Oya USEL

Fahrihan ÜNSAL

Nilay YILMAZ

Merve UTANDI KALKAN

Berna ANTER

Oya İŞBOĞA

Lebriz GÜNER

Hamdi DEMİRCİ

Tahir DOĞRU

Sami DURAL  

İlhan YAZICI

Bora UYMAZ

Ali TURAN

Rıdvan AYDINLI

Hüseyin KIYAK

 

SAZ SAN’ATKÂRLARI:

 

Vedat GENÇTÜRK (Ud)

Fatih OVALI (Tanbur)

Bilen IŞIKTAŞ (Ud)

Nağme YARKIN (Kemençe)

Neva GÜLSES YERDEN (Kemençe)

Seda TÜFEKÇİOĞLU (Kanun)

Burak MALÇOK (Ney)

Ali Osman ERDOĞDULAR (Ney)

Serdar BİŞİREN (Kudüm)

Enis Rıza BALAKBABALAR (Daire)

26/05/2014
1276 defa okundu

İstanbul Üniversitesi

34452 Beyazıt/Fatih-İstanbul

Tel: 0 (212) 440 00 00